اللهم کن لولیک الحجة بن الحسن صلواتک علیه و علی آبائه فی هذه الساعة و فی کل ساعة ولیا و حافظا و قائدا و ناصرا و دلیلا و عینا حتی تسکنه ارضک طوعا و تمتعه فیها طویلا
جمعه ٢٩ تير ١٣٩٧

طلبه باید راه را با معرفت و علم و یقین انتخاب کند و با معرفت و علم و یقین هم آن را ادامه دهد.
 
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 3140
 بازدید امروز : 120
 کل بازدید : 1256078
 بازدیدکنندگان آنلاين : 8
ابعاد روان‌شناختی و تربیتی کودکان با توجه به تغییرات جمعیتی

ابعاد روانشناختی وتربیتی کودکان با توجه به تغییرات جمعیتی

روایتی از امام کاظم علیه السلام: « كتبتُ إلى أبي الحسن (علیه السلام): إنّي اجتنبت طلب الولد مُنذُ خمسِ سنين، و ذلك أنّ أهلِي كرهت ذلک، و قالت: إنّه يشتدّ علَيَّ تربيتُهم لقلّة الشي‌ء، فما ترى؟ فكتبَلیه السلام) إِلَيَّ: «اطلبِ الولدَ، فإنّ اللّه يرزقُهم»؛ بکربن صالح می گوید: از امام کاظم(علیه السلام) در نامه ای پرسیدم: پنج سال است که از بچه دار شدن اجتناب میکنم زیرا همسرم بچه دار شدن را ناپسند می شمرد و میگوید: برای من تربیت و نگه داری فرزندان  با کمبود مالی مشکل است. شما چه میفرمایید؟ امام در پاسخ نوشت: در پی فرزنددار شدن باش زیرا روزی آنها را خدا میدهد.(الکافی،ج 6 ص 3)

کودک و خانواده

کودکان قسمت عمده ای از جمعیت جامعه را تشکیل می دهند که برخی از مشکلات رفتاری-هیجانی کودکان می تواند پیامد های طولانی برای کودک، خانواده وجامعه داشته باشد .

خانواده نخستین و مهم ترین واحد زیستی در جامعه است. فضای عاطفی، کیفت الگوهای ارتباطی و ارزش های اساسی نقش مهمی در تربیت دارند.

میزان اختلالات

در گزارشهای مختلف شیوع اختلال ها در میان جمعیت مدرسه ای بین 5 تا 20 درصد بوده است. (کافمن 2001)

در آمریکا شیوع اختلال های رفتاری در سنین مدرسه 8/6 درصد گزارش شده است.(هانت ومارشال 2002)

پژوهش های انجام شده در ایران، میزان شیوع این مشکلات را بین 13/2 تا 20/4 گزارش کرده اند.(غباری 1388 ،ص 253)

علت شناسی مشکلات کودکان

ناتوانی والدین در مدیریت رفتار کودکان و ارتباط منفی بین والد و کودک (کاپلان و سادوک 2003)

برخی بر این عقیده اند که مشکلات رفتاری کودکان منعکس کننده شرایط پیچیده بین فردی به ویژه والدین می باشد.

بسیاری از والدین در عمل فرزندنی بیمار تربیت می کنند. (جان بزرگی،نوری،ص 30)

تک فرزندی یا چند فرزندی؟؟؟

برخی از محققان در مقایسه فروانی اختلال های رفتاری دربین کودکان تک فرزند و چند فرزند نتیجه گرفتند: از لحاظ ویژگی های جسمانی تفاوت زیادی بین این دو وجود ندارد اما از لحاظ ویژگی های شخصیتی، تک فرزندان در زمینه ی داشتن شکایت دائم از بیماری رتبه بالاتری را دریافت کرده اند. (بیرد و همکاران 1993)

ویژگی های تک فرزندان

نتایج برخی تحقیقات نشان میدهد تک فرزندان در مقایسه با کودکانی که خواهر یا برادر دارند از استقلال کمتری برخوردارند، فاقد مهارتهای همکاری هستند، خود محوری بیشتری دارند و در اجتماع که محور توجه نیستند ضربات روانی شدیدی را تجربه می کنند.(بیاتی،1383،ص 29)

آسیب های تک فرزندی:

1.     کاهش روابط اجتماعی:

·         عدم گرایش به کارهای گروهی

·         عدم توانایی حل مسآله

·         اضطراب و دست پاچگی  

 2.       کاهش انسجام خانواده (کاهش توجه والدین به سبب اشتغال = عدم وابستگی فرزند به خانواده):

·         تنهایی و انزوا

·         ترویج فرهنگ استقلال طلبی

·         افزایش میل به فرار

·         کم شدن قبح تک زیستی و تجرد

·         کاهش قداست و اهمیت تشکیل خانواده

·         افزایش سن ازدواج

 =    تبدیل شدن به بزهکار اجتماعی

3.     تضعیف شبکه  ارتباطی خویشاوندی:

·         انزوا و تنهایی فرد و نسلش

·         نشاط کمتر

·          عدم رشد و شکوفایی

·         ابراز خشم و پرخاشگری

·         کاهش اقتدار والدین

 4.     جایگزینی رسانه : تلویزیون، ماهواره و اینترنت، بازیهای رایانه ای

5.     بلوغ زودرس:

·         عدم تجربه از کودکی و نوجوانی

·         رشد سریع روحی و روانی

·         پرش به دوران مسئولیت و بزرگسالی

·         پرورش در کنار بزرگسالان

·         قرار گرفتن در معرض استرسها  

6.     فرزند سالاری:

·         افزایش توقع و زود رنجی

·         توجه بیش از حد به خواسته ها 

·         سرخوردگی و ناسازگاری

·         عدم شکل گیری شخصیت فعال

·         کاهش صبر و تحمل

·         کانون توجه بودن

أَبِا عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ: إِنَّ اللَّهَ لَيَرْحَمُ الرَّجُلَ لِشِدَّةِ حُبِّهِ لِوَلَدِهِ (وسائل‏الشيعة21/360)؛ همانا خداوند بخاطر علاقه زیاد شخص به فرزندش به او رحم می کند.

ویژگی های چندفرزندان

کودکانی که خواهر و برادر دارند دارای روابط مثبت،اعتماد به نفس بالاتر و احساس تنهایی کمتری دارند.

این کودکان در مقایسه با کودکان دیگر،در وظایف اجتماعی شناختی عملکرد بهتری دارند. (شرمن، لنفورد، 2006)

رابطه والد با کودک در خانواده های تک فرزند و چندفرزند

تحقیقات نشان داده است که میان رابطه ی والد و کودک در خانواده های تک فرزند و چند فرزند تفاوت معناداری وجود ندارد. اگرچه بعد از تولد فرزند جدید مادر فرصت کمتری برای فرزند بزرگتر خواهد گذاشت اما حضور و فعال تر شدن پدر و نقش پدر به او کمک می کند.

سبک والد گری به چه معناست؟

مجموعه ای از نگرش ها نسبت به کودک که منجر به جو هیجانی شده و رفتار های والدین در آن جو بروز می نماید و تفاوت در تلاش های والدین برای کنترل و اجتماعی کردن فرزندانشان.(دارلینگ، 1999)

انواع سبک های والدگری

سبک مستبد: کنترل زیاد بر کودک،استفاده از اصول جبری،رابطه ی سرد بافرزندان(جان بزرگی و نوری، ص 28)

سبک سهل گیر:اجتناب از اعمال سخت گیر،بی نظمی در خانواده،تصمیم خودسرانه فرزندان

سبک مقتدرانه:توجه کافی به فرزندان،تعاملات کلامی،حمایت عاطفی

رابطه بین سبک والد گری و مشکلات کودکان

با قاطعیت می توان گفت، محیط خانواده و سبک های والدگری، نتایج مهمی را در رشد روانی اجتماعی فرزندان به بار می آورد.(سیفی، سنخ شناسی فرزند پروری و تاثیر آن بر اضطراب، مجله اصول بهداشت روانی، ص 187)

نتیجه پژوهش های متعدد حاکی از آن است که بین سبک والدگری و میزان اختلالات رفتاری کودکان و نوجوانان ارتباط وجود دارد وهرچه میزان حمایت و پاسخ دهی والدین در شیوه فرزند پروری بالاتر باشد میزان مشکلات رفتاری فرزندان نیز کمتر است.(بیر و گوسونس، 1999)

جایگاه فرزند در خانواده

روانشناسان معتقدند کودکان والدین را از تنهایی رهایی می بخشند و موجب نشاط و شادابی، افزایش کارامدی و پختگی شخصیت والدین می گردند(محمودیان و پوررحیم، فصلنامه جمعیت، ش  41، ص 93)

فرزندان باعث افزایش ظرفیت هیجانی وشناختی مثبت بین والدین می شوند.

از همین رو فریدمن،هچتر و کانازاوا (1994،ص394) معتقدند فرزند موجب افزایش وابستگی زوجین به همدیگر و افزایش اعتماد در زندگی می شود و انگیزه آنان برای کسب موفقیت در زندگی دو چندان می شود.

تاثیرات خواهر و برادران در خانواده بر روی یکدیگر

کودکان در روابط صمیمی و تنگاتنگ خود با خواهر یا برادرها، مهارت های اجتماعی و شناختی مهمی را می آموزند.بسیاری از صاحب نظران معتقدند روابط خواهرها و برادرها نقش مهمی در رفتارهای ضد اجتماعی و اجتماع پسند کودکان و برخی از ابعاد شخصیت،هوش و پیشرفت آنان دارد. (اسمیت 1993،استیلول و دان،1985)

تاثیر تعامل خواهران و برادران در رشد اجتماعی

از آنجا که فرزندان اوقات زیادی را با هم می گذرانند، کیفت تعاملات آنها نقش مهمی در رشد کودک ایفا می کند.(برادی،استونمن،مگوی،1992)

روابط فرزندان بر هم تأثیر گذار تر از روابط والدین است، زیرا در گستره ی زندگی فرزندان اشتراکات بیشتری در قیاس با والدین وجود دارد.(لاباتو،فائوست،اسپریتو،1998)

محققان دریافتند کودکانی که که برادر و خواهر بزرگتری دارند در مقایسه با دیگران، در وظایف اجتماعی شناختی و آزمون ها که مستلزم آگاهی از حالات درونی و تفاوت در دیدگاه ها است، عملکرد بهتری دارند. (رافمن،پرنر،1998)

تاثیر فرزندان در رشد عاطفی یکدیگر

کودکانی که برادر و خواهر بزرگتری دارند در مقایسه با دیگران، در وظایف اجتماعی شناختی و آزمون ها که مستلزم آگاهی از حالات درونی و تفاوت در دیدگاه ها است، عملکرد بهتری دارند.

از نظر رشد عاطفی شواهدی وجود دارد که نتایج مثبتی را در روابط خواهری و برادری نشان می دهد. به عنوان مثال آنها دارای روابط مثبت تر،اعتماد به نفس بالاتر و احساس تنهایی کمتری دارند (شرمن،لنفورد و والینگ 2006).

 همچنین در نمود بیرونی آنان مشکلات رفتاری کمتری دیده می شود، علاوه براینکه مسؤلیت پذیری اجتماعی بیشتر و عملکرد شناختی بهتری دارند، ارزش بیشتری برای خود قائلند، استقلال بالاتری دارند و اجتماعی ترند.(اندرسون 1999)

مؤسسه آموزشی وپژوهشی  امام خمینی (ره)

اداره همایش ها ونشست های علمی

با همکاری گروه روان شناسی

پاورپوینت همایش تغییرات جمعیتی که تبدیل به فایل word شده است.

مدیریت مطالعات تربیتی و فرهنگی معاونت تهذیب

اين اصطلاحات هر چه زيادتر شود، اگر با تهذيب و تقوى همراه نباشد، به ضرر دنيا و آخرت جامعه مسلمين تمام مى‏شود... علم توحيد هم اگر با صفاى نفس توأم نباشد، وبال خواهد بود.

اوقات شرعی